Wie zijn volgens de IND een gevaar voor de nationale veiligheid?

Zo'n zeventig personen kregen van de IND in de afgelopen tien jaar het zwaarste inreisverbod van twintig jaar. Ze kregen het stempel "gevaar voor de nationale veiligheid". Een deel van de personen zit nog een gevangenisstraf uit in Nederland. Van de anderen hebben waarschijnlijk maar enkelen Nederland daadwerkelijk verlaten, zeggen deskundigen en advocaten. Nieuwsuur achterhaalde van ruim veertig van de ongeveer zeventig personen informatie. Om wat voor mensen gaat het? De meesten zijn voormalige uitreizigers die zich aansloten bij IS of zijn onherroepelijk veroordeeld voor een terroristisch misdrijf. De rechter legde het maximale inreisverbod ook zeker tien keer op aan verdachten die (nog) niet waren veroordeeld. Hun schuld was dus nog niet bewezen, maar ze moesten Nederland al wel verlaten. Dat geldt bijvoorbeeld voor een Tunesische man die vandaag voor het eerst voor de rechter kwam. Hij wordt verdacht van deelname aan IS en het zoeken naar wapens en doelwitten voor een aanslag in Nederland. De man kreeg al op 6 juli een inreisverbod voor twintig jaar opgelegd. Een inreisverbod houdt in dat iemand Nederland en de rest van de EU voor een bepaalde periode niet meer in mag. Het gaat altijd om mensen met twee nationaliteiten, bijvoorbeeld een Marokkaanse Nederlander of een Syriër met een Nederlands paspoort. Maar er zitten ook veel personen bij zonder Nederlands paspoort, bijvoorbeeld doordat ze in de asielprocedure zaten of doordat ze op een ander visum hier waren. Vaak werkt het verbod niet. Van bijvoorbeeld Marokko is bekend dat het land vaak geen mensen terugneemt. Een nieuw uitleveringsverdrag lost dat mogelijk op. Op de lijst staan ook ten minste drie van de terroristen uit de Arnhemse terreurcel die in 2018 werd opgerold. De zes mannen bereidden een grote aanslag in Nederland voor, volgens het Openbaar Ministerie mogelijk op de Pride Amsterdam. Op beelden, vrijgegeven door justitie, is te zien hoe ze in een vakantiewoning in Weert trainden met wapens en bomvesten. De zes mannen kregen uiteindelijk celstraffen tot 16,5 jaar. Ook een Iraakse man die de twijfelachtige eer heeft om drie keer te zijn veroordeeld voor een terroristisch misdrijf staat op de lijst. De laatste keer, in 2019, kreeg hij zes jaar cel voor onder meer het willen opzetten van een trainingskamp voor jihadisten in Somaliland. De man had ook een Nederlands paspoort, maar dat is ingetrokken. Het is onduidelijk waar hij zich nu bevindt. Naast deze terroristen die forse gevangenisstraffen kregen, is er ook een categorie die slechts korte of helemaal geen gevangenisstraf kreeg, maar wel een inreisverbod. Opvallend is de zaak van een Utrechter die in 2020 een taakstraf kreeg, omdat hij zich bij IS wilde aansluiten. Afgelopen juni, zes jaar na zijn veroordeling, kreeg de man alsnog een inreisverbod opgelegd. Volgens vreemdelingen- en asieladvocaat Flip Schüller, die personen met een zwaar inreisverbod bijstaat, gaat de IND bij een terrorismeveroordeling automatisch over tot het opleggen van een zwaar inreisverbod. "Er wordt niet gekeken naar het individu. Er wordt niet gekeken of iemand nog steeds radicaal is, als die persoon al überhaupt radicaal was. Er wordt gewoon geen onderzoek gedaan." De IND bestrijdt dat: "Een terrorismeveroordeling levert veelal, maar niet per definitie een inreisverbod op. De IND moet een individuele beoordeling maken, waarbij onder meer wordt gekeken naar de aard en ernst van het misdrijf en naar wat er verder bekend is over de vreemdeling." Personen die het inreisverbod opgelegd krijgen, gaan meestal in beroep. Voor zover bekend zijn er slechts enkele zaken waarin de rechter de IND terugfloot. Dit gebeurde onlangs nog bij twee Marokkaans-Nederlandse broers die in 2018 zijn aangehouden voor betrokkenheid bij het beramen van een aanslag op het Turkse consulaat. Het OM eiste destijds vijf jaar cel, maar de rechter besloot in 2019 tot een jaar, waarvan zes maanden voorwaardelijk. Zes jaar later kregen ze een inreisverbod. Afgelopen juni oordeelde een rechter dat de IND onvoldoende had gemotiveerd dat de mannen nog steeds een "ernstige bedreiging vormen voor de fundamentele belangen van de samenleving". De maatregelen werden ongedaan gemaakt. De Staat gaat in hoger beroep. In een andere opzienbarende zaak vernietigde de rechtbank Amsterdam in 2025 een inreisverbod vanwege discriminatie. Mensen met alleen een Nederlands paspoort kunnen namelijk geen inreisverbod opgelegd krijgen voor een terroristisch misdrijf. Justitieminister David van Weel zei recent in de Tweede Kamer dat "niet al deze mensen" die een inreisverbod kregen, maar nog in Nederland zijn "24/7 een bedreiging voor de nationale veiligheid zijn en 24/7 monitoring vereisen. We bekijken dus wat voor contactmomenten er met bepaalde personen gecreëerd kunnen worden om in ieder geval zicht te houden op hoe het met die personen gaat en om ervoor te zorgen dat we weten waar ze mee bezig zijn."